Zapalenie kaletki podbarkowej

Silny ból barku przy unoszeniu ręki, który potrafi budzić w nocy, bardzo często wynika z zapalenia kaletki podbarkowej. To stan zapalny niewielkiej struktury, która ma ułatwiać ślizg tkanek w barku, ale gdy się podrażni – staje się głównym źródłem bólu. Dobra wiadomość jest taka, że w większości przypadków można to skutecznie leczyć zachowawczo, z dużą rolą fizjoterapii. Zapalenie kaletki podbarkowej fizjoterapia wrocław

Co to jest kaletka podbarkowa i dlaczego się zapala

Kaletka podbarkowa to niewielki woreczek wypełniony płynem, położony między wyrostkiem barkowym a ścięgnami stożka rotatorów i górną częścią kości ramiennej. Jej zadaniem jest zmniejszanie tarcia między tymi strukturami podczas ruchu, szczególnie przy unoszeniu ręki nad głowę.

Gdy bark jest przeciążony, pracuje w nieprawidłowym ustawieniu albo doszło do urazu, kaletka zaczyna być nadmiernie uciskana i drażniona. W efekcie rozwija się stan zapalny: kaletka puchnie, wytwarza się więcej płynu, a każdy ruch w przestrzeni podbarkowej staje się bolesny.

Objawy: zapalenie kaletki podbarkowej

Najczęściej pacjent trafia do gabinetu z jednym głównym problemem: „bardzo boli mnie bark i nie mogę podnieść ręki”. Typowe objawy to:

silny, ostry ból w bocznej lub przedniej części barku,
ból przy unoszeniu ręki w bok lub do przodu (często w tzw. „bolesnym łuku” mniej więcej między 60° a 120° uniesienia),
trudność przy prostych czynnościach: zakładanie koszulki, czesanie włosów, sięganie po coś na wyższej półce,
ból przy nacisku na okolicę barku,
ból nocny, szczególnie przy leżeniu na chorym barku,
czasem niewielki obrzęk lub uczucie „pełności” w barku.

W ostrym stanie zapalnym bark może boleć nawet przy minimalnym ruchu, a pacjent instynktownie trzyma rękę blisko tułowia i unika jej używania.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Zapalenie kaletki podbarkowej rzadko pojawia się „z niczego”. Zwykle stoi za tym jeden lub kilka czynników:

powtarzające się ruchy nad głową (sporty: siatkówka, tenis, pływanie; praca: malowanie, montaż, praca na drabinie),
nagłe zwiększenie obciążeń po przerwie w treningu,
upadek na bark lub wyprostowaną rękę, uderzenie w okolicę barku,
nieprawidłowa postawa – wysunięte barki, zaokrąglone plecy, ograniczona ruchomość odcinka piersiowego,
współistniejący zespół ciasnoty podbarkowej, który przewlekle uciska kaletkę,
osłabienie stożka rotatorów i mięśni stabilizujących łopatkę,
zmiany zwyrodnieniowe w obrębie barku, przerost wyrostka barkowego lub osteofity.

U części pacjentów zapalenie kaletki jest „szczytem góry lodowej” – objawem przeciążonego, źle pracującego barku, a nie jedynym problemem.

Diagnostyka – jak odróżnić kaletkę od innych problemów barku

W gabinecie ważne jest, żeby nie zatrzymać się na samym stwierdzeniu „boli bark”.
Diagnostyka zwykle obejmuje:

dokładny wywiad (kiedy zaczęło boleć, po czym się nasila, co pacjent robi na co dzień, jaki sport trenuje),
badanie kliniczne: zakres ruchu, bolesny łuk, testy prowokacyjne sugerujące zapalenie kaletki lub współistniejący impingement,
palpacja – ocena bolesności w okolicy pod wyrostkiem barkowym,
w razie potrzeby badania obrazowe: USG barku (dobrze pokazuje pogrubienie i płyn w kaletce), RTG (ocena kości) lub rezonans, jeśli trzeba wykluczyć poważniejsze uszkodzenia.

Prawidłowa diagnoza pozwala dobrać leczenie – inaczej prowadzi się izolowane zapalenie kaletki, a inaczej np. duże uszkodzenie stożka rotatorów.

Leczenie zachowawcze – co można zrobić bez operacji

W większości przypadków zapalenie kaletki podbarkowej dobrze reaguje na leczenie zachowawcze.
Zwykle obejmuje ono kilka elementów.

Ograniczenie bólu i stanu zapalnego

Na początku celem jest wyciszenie ostrego stanu zapalnego:

czasowe ograniczenie ruchów, które najbardziej prowokują ból (szczególnie ruchy nad głowę i z obciążeniem),
w ostrym okresie – krioterapia, leki przeciwzapalne zalecone przez lekarza, czasem krótkotrwałe unieruchomienie w ortezie lub temblaku,
w wybranych przypadkach zastrzyk ze sterydu do kaletki jako „gaszenie pożaru”, jeśli ból jest bardzo silny i uniemożliwia rozpoczęcie terapii ruchowej.

Celem nie jest całkowite unieruchomienie barku na tygodnie, ale raczej ochrona przed dalszym drażnieniem, przy jednoczesnym zachowaniu bezpiecznego zakresu ruchu.

Fizjoterapia – zapalenie kaletki podbarkowej

Gdy ból jest choć trochę opanowany, wchodzi najważniejsza część leczenia – fizjoterapia.
W praktyce obejmuje ona:

techniki terapii manualnej i pracy na tkankach miękkich, aby zmniejszyć napięcie mięśni, poprawić ślizg w obrębie barku i szyi,
stopniowane ćwiczenia poprawiające zakres ruchu – np. „ślizgi” ręki po stole, ćwiczenia przy ścianie, wahadła,
ćwiczenia wzmacniające stożek rotatorów i mięśnie stabilizujące łopatkę (rotacje zewnętrzne z gumą, odwodzenie w kontrolowanym zakresie, ćwiczenia posturalne),
pracę nad ustawieniem łopatki i klatki piersiowej, tak aby zwiększyć przestrzeń podbarkową i odciążyć kaletkę.

Celem nie jest tylko „wyciszenie kaletki”, ale usunięcie przyczyn, które doprowadziły do przeciążenia.

Edukacja i zmiana nawyków

Bez zmiany codziennych schematów problem bardzo łatwo wraca. Dlatego ważne elementy terapii to:

korekta postawy (zwłaszcza pracy przy biurku i pozycji siedzącej),
modyfikacja treningu – np. planowanie progresji obciążeń, technika ćwiczeń z użyciem rąk nad głową,
edukacja, jak bezpiecznie podnosić i przenosić cięższe przedmioty,
wskazówki dotyczące snu (ułożenie barku, wybór poduszki, unikanie spania na bolesnej stronie w ostrym okresie).

Czy zawsze potrzebna jest operacja?

W przypadku izolowanego zapalenia kaletki podbarkowej operacja jest rzadka. Najczęściej zabieg rozważa się, gdy:

kilka miesięcy dobrze prowadzonej fizjoterapii i leczenia zachowawczego nie przynosi poprawy,
oprócz zapalenia kaletki są obecne istotne zmiany strukturalne (np. duże uszkodzenia stożka rotatorów, znaczny przerost wyrostka barkowego),
ból i ograniczenie ruchu uniemożliwiają normalne funkcjonowanie mimo leczenia.

Nawet wtedy fizjoterapia pozostaje niezbędna – przygotowuje bark do zabiegu i pomaga odzyskać pełną sprawność po operacji.

Dlaczego nie warto zwlekać z wizytą

Nieleczone lub przewlekle bagatelizowane zapalenie kaletki może:

przejść w stan przewlekły,
sprzyjać rozwojowi zespołu ciasnoty podbarkowej i uszkodzeniom stożka rotatorów,
prowadzić do coraz większego unikania ruchu, osłabienia mięśni i pogorszenia sprawności całej kończyny.

Im wcześniej wdrożona diagnostyka i fizjoterapia, tym zwykle krótszy czas leczenia i mniejsze ryzyko konieczności zabiegu.